Nhiều người nghĩ cứ bơm thật nhiều mỡ là bạc đạn được bảo vệ tốt. Thực tế, bơm thừa làm hỏng bạc đạn nhanh hơn bơm thiếu. Súng bơm mỡ tay có thể tạo áp suất khoảng 7.500-15.000 psi, trong khi phần lớn phớt chắn mỡ hỏng ở mức khoảng 500 psi. Chỉ vài nhát bơm quá tay là phớt có thể bục.

Vậy cách sử dụng bơm mỡ (súng bơm mỡ bôi trơn) đúng kỹ thuật là gì, và bơm bao nhiêu thì đủ? Bài viết hướng dẫn 7 bước, kèm công thức tính lượng mỡ cho bạc đạn và dấu hiệu để dừng đúng lúc. 

1. Bơm mỡ là gì và dùng để làm gì?

Súng bơm mỡ là dụng cụ ép mỡ bôi trơn (thường gọi là mỡ bò) từ ống mỡ hoặc bình chứa qua vú mỡ vào các điểm cần bôi trơn như bạc đạn, rotuyn, chốt, khớp xoay. Về bản chất, đây là một chiếc bơm ép mỡ từ ống hoặc bình chứa qua đầu bơm vào vú mỡ.

Ba loại súng thường gặp:

• Súng bơm tay cần gạt: phổ biến, giá rẻ.
• Súng bơm kiểu cò: thao tác một tay, tiện ở chỗ hẹp.
• Súng bơm khí nén: bơm khối lượng lớn ở xưởng có sẵn hơi.

Dùng cho: xe tải, máy công trình, máy nông nghiệp, xưởng cơ khí, và các thiết bị có vú mỡ.

2. Chuẩn bị trước khi bơm mỡ

Dụng cụ: giẻ sạch, găng tay, kính bảo hộ, ống mỡ mới.

Chọn đúng loại mỡ. Với việc bôi trơn thông thường, mỡ cấp NLGI 2 là lựa chọn phổ biến, còn môi trường nhiệt độ cao hoặc tải nặng cần mỡ chuyên dụng. Luôn ưu tiên loại mỡ ghi trong sổ tay xe hoặc máy.

3. Cách sử dụng bơm mỡ đúng kỹ thuật: 7 bước

Bước 1: Chọn đúng mỡ và kiểm tra ống mỡ

Dùng ống mỡ còn nguyên, chưa quá hạn, không bị tách dầu.

Bước 2: Nạp mỡ và xả khí

Lắp ống mỡ vào súng, vặn chặt, rồi bơm vài nhát để đẩy khí ra. Nếu khí lọt vào, mỡ sẽ không ra đều và phải nạp lại.

Bước 3: Lau sạch vú mỡ

Dùng giẻ sạch lau vú mỡ trước khi lắp đầu bơm bởi bụi bẩn bị ép vào bạc đạn gây hại nhiều hơn là để bạc đạn chạy khô. Vú mỡ hỏng hoặc quá bẩn nên thay mới.

Bước 4: Lắp đầu bơm vuông góc

Ấn đầu bơm vuông góc và chắc vào vú mỡ cho đến khi khớp. Đầu bơm bị mòn, lỏng sẽ làm mỡ rò quanh vú thay vì vào bạc đạn.

Bước 5: Bơm chậm, đếm từng nhát

Bơm cần gạt hoặc bóp cò chậm và đều, vừa bơm vừa đếm nhát. Bơm nhanh dễ tạo áp suất đột ngột lên phớt.

Bước 6: Dừng đúng lúc

Dừng khi bạn thấy nặng tay (áp suất dội lại) hoặc thấy mỡ mới rỉ nhẹ ở phớt. Nếu gặp lực cản đáng kể, hãy dừng và kiểm tra xem bạc đạn có bị kẹt hay không, đừng cố bơm thêm.

Bước 7: Tháo đầu bơm, lau mỡ thừa, ghi chép

Tháo đầu bơm và lau sạch mỡ thừa quanh vú mỡ và phớt, vì mỡ thừa hút bụi. Nên ghi ngày bơm và số nhát để lần sau tính đúng.

4. Bơm mỡ bao nhiêu là đủ?

Đây là câu hỏi quan trọng nhất của bài. Câu trả lời ngắn: ít, đều và theo tính toán, không theo cảm giác.

4.1 Ưu tiên tài liệu của nhà sản xuất

Sổ tay xe hoặc máy luôn đúng nhất, vì đã tính theo tải, tốc độ và nhiệt độ.

4.2 Công thức lượng mỡ cho bạc đạn

Công thức phổ biến cho lượng mỡ bổ sung mỗi lần: G = 0,005 × D × B, trong đó G là gam mỡ, D là đường kính ngoài bạc đạn (mm), B là bề rộng bạc đạn (mm). Con số này là lượng bổ sung ở mỗi kỳ bơm, không phải lượng nạp lần đầu.

*Một súng bơm tay thông thường ra khoảng 1-2 g mỗi nhát, và mức này dao động đáng kể tùy thiết kế súng, nhiệt độ và loại mỡ, nên số nhát chỉ mang tính ước tính.

4.3 Với rotuyn, chốt, khớp cầu

Các điểm này không tính theo công thức bạc đạn. Hãy làm theo sổ tay, hoặc bơm từng nhát chậm đến khi mỡ mới thoát nhẹ ở khe hoặc lớp cao su bọc phồng nhẹ thì dừng, tùy thiết kế từng điểm.

4.4 Bao lâu bơm một lần?

Theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Nếu làm việc ở nơi nóng, bụi, ẩm hoặc tải nặng thì phải bơm thường xuyên hơn. Khoảng thời gian bơm mỡ giảm xuống khoảng một nửa cho mỗi 10-15°C tăng thêm trên 70°C.

5. Bơm thừa và bơm thiếu: hậu quả