Hướng dẫn cách tháo mũi khoan bị kẹt hiệu quả và an toàn

Đang khoan dở thì mũi khoan bị kẹt cứng, máy rung lên và ngừng quay. Phản xạ của hầu hết mọi người là nắm máy và kéo thật mạnh. Đó chính là thao tác khiến mũi khoan gãy nhiều nhất.
Vậy cách tháo mũi khoan bị kẹt đúng là gì? Câu trả lời phụ thuộc vào việc mũi kẹt ở đâu: trong lỗ khoan, ở đầu cặp, hay đã gãy sâu bên trong. Bài viết này chia thành 3 tình huống, mỗi trường hợp có các bước làm rõ ràng. Có một nút nhỏ ngay trên máy mà nhiều người quên bấm trước khi kéo. Đọc tiếp để biết đó là nút nào.
1. Bốn việc an toàn cần làm trước khi tháo mũi khoan bị kẹt
Mũi khoan bị kẹt thường rất nóng và máy có thể bật nhầm khi bạn đang loay hoay. Trước khi làm gì khác:
- Tháo pin hoặc rút điện: Với máy khoan pin không tháo được pin, gạt công tắc đảo chiều về vị trí giữa để khóa cò. Xem thêm [công tắc đảo chiều máy khoan là gì]
- Chờ máy dừng hẳn: Mũi khoan vừa dùng xong rất nóng, nên cần đeo găng tay.
- Đeo kính bảo hộ và găng tay: Phoi kim loại, mảnh bê tông và mảnh mũi gãy có thể bắn ra khi bạn vặn hoặc kéo.
- Không dùng búa sắt đập vào mũi: Hai bề mặt thép cứng va vào nhau có thể làm vỡ hoặc biến dạng mũi khoan, nếu cần gõ thì dùng búa cao su hoặc búa gỗ.

2. Xác định đúng tình huống và dấu hiệu nhận biết
Có 3 tình huống mũi khoan bị kẹt phổ biến, xác định đúng tình huống giúp bạn chọn đúng cách xử lý ngay từ lần đầu tiên:
| Tình huống | Dấu hiệu |
| Kẹt trong lỗ khoan | Mũi còn gắn vào máy, không rút ra khỏi vật liệu được |
| Kẹt ở đầu cặp | Mũi đã ra khỏi vật liệu nhưng không tháo được khỏi máy |
| Tuột khỏi máy hoặc gãy sâu | Mũi nằm lại trong lỗ, không còn nối với máy |
3. Cách tháo mũi khoan bị kẹt
3.1 Tình huống 1: Kẹt trong lỗ khoan
Đây là tình huống phổ biến nhất khi khoan gỗ, tường và kim loại.
Các bước chung:
- Tắt máy ngay khi thấy kẹt, đừng cố khoan tiếp. Tiếp tục khoan chỉ khiến mũi ăn sâu và nóng hơn.
- Gạt công tắc sang chiều quay nghịch (ngược chiều khoan).
- Bóp cò nhẹ, đặt tốc độ thấp nhất, để máy tự rút mũi ra từ từ.
- Vừa quay ngược vừa kéo nhẹ máy về phía sau.
3.2 Tình huống 2: Kẹt ở đầu cặp
Trước hết hãy xem máy bạn dùng loại đầu cặp nào, vì mỗi loại mở một kiểu khác nhau:
| Loại đầu cặp | Cách mở |
|---|---|
| Không khóa (nhiều máy khoan pin gia đình) | Vặn vỏ đầu cặp ngược chiều kim đồng hồ khi nhìn từ phía trước mũi để mở ba chấu kẹp. |
| Có khóa (khoan điện, khoan búa) | Cắm chìa khóa vào lỗ hông đầu cặp, vặn ngược chiều kim đồng hồ để mở. |
| SDS Plus (khoan bê tông) | Kéo lùi vòng kẹp ở đầu máy rồi rút mũi ra. |
Khi đầu cặp bị cứng, vặn không nổi:
- Đeo găng cao su cho bám tay rồi vặn lại.
- Quấn một miếng vải quanh vỏ đầu cặp rồi kẹp bằng kìm, vặn ngược chiều kim đồng hồ, tay kia giữ chặt thân máy.
- Với đầu cặp có khóa, cắm chìa vào rồi gõ nhẹ vào tay chìa bằng búa cao su theo chiều mở.
- Nếu đầu cặp bị gỉ, xịt dầu chống gỉ vào khe chấu kẹp, chờ 10-15 phút rồi thử lại.
Kìm đa năng là dụng cụ hỗ trợ phù hợp ở bước này. STAKA có [kìm điện đa năng 8 inch STAKAMAX (KA-0400)] và [kìm nhọn đa năng 8 inch STAKAMAX (KA-0401)]. Xem thêm các loại kìm phổ biến trong ngành cơ khí để chọn đúng loại.
3.3 Tình huống 3: Tuột khỏi máy hoặc gãy sâu
Mũi tuột khỏi máy nhưng còn nhô ra khỏi lỗ:
- Tắt máy, dùng kìm kẹp thân mũi ở sát miệng lỗ.
- Xoay nhẹ ngược chiều kim đồng hồ rồi kéo theo chuyển động xoắn, đừng kéo thẳng bằng sức.
- Nếu vẫn kẹt, nhỏ vài giọt dầu bôi trơn vào khe, đợi vài phút rồi thử lại.
Mũi gãy sâu, không còn gì để kẹp:
- Với gỗ, dùng cách khoan lỗ lớn hơn xung quanh như ở mục 3.1.
- Với kim loại và bê tông, mũi gãy thường rất cứng, khoan tiếp rất khó. Hãy thử lấy bằng kìm nhỏ hoặc dụng cụ lấy vít gãy chuyên dụng. Nếu không được, mang đến xưởng gia công để xử lý, đừng cố ép bằng lực.
4. Vì sao mũi khoan bị kẹt?
Hiểu nguyên nhân giúp bạn phòng tránh, và cũng giúp bạn chọn đúng cách tháo mũi khoan bị kẹt.
- Tốc độ không phù hợp: kim loại và bê tông khoan quá nhanh làm mũi nóng, giãn nở và kẹt chặt.
- Mũi cùn hoặc dùng sai loại: mũi gỗ khoan bê tông, mũi mòn chỉ cọ xát sinh nhiệt.
- Ép quá mạnh: mũi quá tải, nóng lên và kẹt.
- Phoi không thoát: khoan lỗ sâu mà không rút mũi ra, bụi và phoi chặn đường.
- Máy bị nghiêng: lực không đều, một phần mũi bị cắn vào thành lỗ.
- Vô tình chạm nút mở đầu cặp: đầu cặp lỏng, mũi tuột khỏi máy nhưng mắc lại trong lỗ.
5. Sáu mẹo phòng tránh để không phải tháo mũi khoan bị kẹt
- Chọn đúng mũi khoan cho từng vật liệu (gỗ, kim loại, bê tông). Xem thêm [phân loại máy khoan cầm tay]
- Siết chặt đầu cặp, kéo thử mũi trước khi khoan.
- Chọn tốc độ phù hợp: chậm cho kim loại và bê tông, nhanh hơn cho gỗ.
- Không ép mạnh: để mũi tự ăn vào vật liệu.
- Rút mũi ra thường xuyên khi khoan lỗ sâu để phoi thoát và mũi nguội. Nhiều thợ có kinh nghiệm rút mũi ra cứ mỗi một đến hai phân khi khoan sâu.
- Bôi trơn khi khoan kim loại bằng vài giọt dầu cắt gọt hoặc dầu máy.
Giữ máy vuông góc với bề mặt cũng giúp mũi ăn đều. Sau mỗi lần dùng, hãy lau khô dụng cụ kim loại, xem [cách bảo quản dụng cụ kim khí tránh gỉ sét] để đầu cặp và mũi khoan luôn trơn tru.
Kết luận
Nhớ ba điều khi gặp mũi khoan bị kẹt: dừng máy và tháo pin trước, xác định kẹt ở đâu, rồi làm nhẹ tay. Kẹt trong lỗ thì đảo chiều tốc độ thấp. Kẹt ở đầu cặp thì mở đầu cặp đúng chiều, dùng găng, kìm, dầu hỗ trợ. Cách tháo mũi khoan bị kẹt hiệu quả nhất luôn là cách kiên nhẫn, không dùng sức mạnh.
STAKA cung cấp đa dạng dụng cụ cầm tay STAKA cho gia đình và thợ chuyên nghiệp, có tư vấn chọn đúng loại theo công việc.
STAKA – Sức mạnh đôi tay, hăng say kiến tạo!
#MáyKhoan #TháoMũiKhoan #MũiKhoanBịKẹt #DụngCụCầmTay #MẹoThợCơKhí #AnToànLaoĐộng #STAKA #STAKAMAX
